ΕΚΕ-Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη

Ο ΟΗΕ αναγνωρίζει την συνεισφορά της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (UN Millennium Goals 2015), ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πριν από ένα μήνα την ανανεωμένη Ευρωπαϊκή Ατζέντα 2011-2014 για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στην οποία και παρουσιάστηκε ένας νέος ορισμός της.
Σύμφωνα με τον παλαιότερο ορισμό που είχε δοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2001, «η εταιρική κοινωνική ευθύνη είναι μια έννοια δια της οποίας οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν κοινωνικές και περιβαλλοντικές υποθέσεις σε εθελοντική βάση, στη λειτουργία τους και στην αλληλεπίδρασή τους με όλα τα ενδιαφερόμενα μέλη, τους stakeholders».

Η εσωτερική και εξωτερική διάσταση της ΕΚΕ

Η εσωτερική αναφέρεται σε πρακτικές που αφορούν τους ανθρώπινους πόρους και το περιβάλλον.

• Όσον αφορά τον τομέα των ανθρωπίνων πόρων, η ΕΚΕ αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση συμπεριφέρεται στο προσωπικό της και ασχολείται με θέματα όπως είναι η διαδικασία των προσλήψεων, η ισότητα μεταξύ των εργαζομένων και η έκλειψη φυλετικών διακρίσεων, οι συνθήκες εργασίας, η ασφάλεια και η υγιεινή, η αντιπροσώπευση από σωματεία και η αναγνώρισή τους, και τέλος, η διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

• Η περιβαλλοντική κοινωνική ευθύνη αφορά τα μέτρα που μπορεί να λάβει μια επιχείρηση προκειμένου να μειώσει την αρνητική επίδρασή της στο περιβάλλον, όπως είναι για παράδειγμα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας ή μείωσης της χρήσης μολυσματικών παραγώγων, καθώς και τη δημιουργία προϊόντων και υπηρεσιών που συνεισφέρουν στην προστασία του περιβάλλοντος.

Η εξωτερική διάσταση αναφέρεται σε όλους όσους βρίσκονται εκτός της επιχείρησης που ωστόσο επηρεάζονται έμμεσα ή άμεσα από τη λειτουργία της, και πιο συγκεκριμένα:

• Η ΕΚΕ ως προς την αγορά και τη σφαίρα του ανταγωνισμού ασχολείται με τον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση συμπεριφέρεται στους προμηθευτές, τους πελάτες και τους ανταγωνιστές της. Καλύπτει θέματα όπως είναι η υπεύθυνη διαφήμιση και το marketing, η διαχείριση των παραπόνων  των πελατών, την ανάληψη μέτρων για την υποστήριξη ηθικών πρακτικών και για την καταπολέμηση της διαφθοράς, καθώς και την επιβολή κοινωνικών και περιβαλλοντικών πρακτικών στους προμηθευτές της.

• Τέλος, η ΕΚΕ ασχολείται με την σχέση των επιχειρήσεων με τους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες μέσα στις οποίες λειτουργούν και πώς αυτές μπορούν να επηρεαστούν από την λειτουργία τους. Περιλαμβάνει θέματα όπως προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διάλογο και συνεργασία με τις κοινότητες που επηρεάζονται καθώς και ενεργή συνεισφορά μέσω εθελοντικών προγραμμάτων των εργαζομένων.

Η ΕΚΕ το 2011, ο νέος ορισμός

Σύμφωνα με τον νέο ορισμό που δημοσιεύτηκε στην νέα Πολιτική για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, ΕΚΕ είναι «η ευθύνη που έχουν οι επιχειρήσεις για την επίδρασή τους στην κοινωνία» (2011). Στην νέα πολιτική τονίζεται ότι ο σεβασμός για τη νομοθεσία και τις συλλογικές συμφωνίες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων αποτελεί βασική προϋπόθεση, ενώ θα πρέπει να θεσμοθετούνται διαδικασίες στις οποίες θα ενσωματώνονται στην επιχειρησιακή λειτουργία τους περιβαλλοντικά και ηθικά ζητήματα, καθώς επίσης θεματικές που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους καταναλωτές με στόχο:

• τη μεγιστοποίηση της δημιουργίας κοινής (shared) αξίας για τους ιδιοκτήτες/ μετόχους, για τους stakeholders και την κοινωνία γενικότερα, και
• την αναγνώριση, πρόληψη και  άμβλυνση πιθανών δυσμενών επιδράσεων.

Στην ουσία, η διαφορά με τον παλαιότερο ορισμό, είναι ότι πλέον δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην βασική επιχειρησιακή στρατηγική, στα ανθρώπινα δικαιώματα, σε ηθικούς  «κανόνες» και στην κοινή (shared) αξία. Επιπλέον, συνδέει την ΕΚΕ με την καινοτομία, ιδιαίτερα όσο αφορά την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών που είναι εμπορικά προσοδοφόρα με παράλληλη στήριξη στην αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων.

ΕΚΕ για τις μεγάλες επιχειρήσεις. ΕΚΕ και για τις μικρομεσαίες;

Όλες οι επιχειρήσεις, ανεξαρτήτου μεγέθους ή κλάδου, μπορούν να επιδρούν με θετικό και αρνητικό τρόπο στο περιβάλλον και την κοινωνία. Οι αρνητικές επιδράσεις μπορούν να προκύψουν, για παράδειγμα, μέσω άμεσης ή έμμεσης κατανάλωσης ενέργειας και πόρων, την παραγωγή απορριμμάτων και την καταστροφή φυσικών οικοσυστημάτων. Παρά το γεγονός ότι η δυνατότητα μείωσης αρνητικών περιβαλλοντικών επιδράσεων μπορεί να είναι περιορισμένη στις μικρότερες επιχειρήσεις, ωστόσο είναι γεγονός πως κάθε επιχείρηση μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, ωφελώντας συνολικά την ευρύτερη κοινωνία.

Σύμφωνα με τον Jenkins (2007), η ΕΚΕ μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην επιχειρηματικότητα και την εργασία, δημιουργώντας οικονομικές ευκαιρίες, με μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την απομάκρυνση της γεωγραφικής απομόνωσης, των αποτυχιών της αγοράς και της αδυναμίας των θεσμών.

Για επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές

Εκτός όμως από τα οφέλη που μπορούν γενικότερα να αποκομιστούν, σημαντικά επωφελείται και η ίδια η επιχείρηση, καθώς αυξάνεται η ανταγωνιστικότητά της μέσω της μείωσης κόστους, της αύξησης καινοτομίας, της καλύτερης απόδοσης των ανθρώπινων πόρων, της απόκτησης καλύτερης φήμης ως προς τους πελάτες της και την ίδια την κοινωνία.

Στην Έκθεση Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Έπιτροπής (2008) αναλύεται η επίδραση της ΕΚΕ στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η ανταγωνιστικότητα ως έννοια μπορεί να εφαρμοστεί σε διαφορετικά επίπεδα, τόσο σε μικρο-οικονομικό επίπεδο, δηλαδή από το εσωτερικό της επιχείρησης, όσο και σε μακρο-οικονομικό επίπεδο από την σκοπιά, δηλαδή, του κλάδου σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.

Στην Έκθεση αναφέρεται χαρακτηριστικά ο ορισμός που δόθηκε από τον Francis (1989) ο οποίος υποστηρίζει ότι «μια επιχείρηση είναι ανταγωνιστική όταν είναι σε θέση να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας ή όταν το κόστος της είναι χαμηλότερο από αυτό των εγχώριων ή διεθνών ανταγωνιστών της. Η ανταγωνιστικότητα είναι συνώνυμη με την μακροπρόθεσμη αποδοτικότητα κέρδους της επιχείρησης και την ικανότητά της να ανταμείβει τους υπαλλήλους της και να παρέχει μέγιστες αποδόσεις στους ιδιοκτήτες της».

Στην ίδια Έκθεση, η επίδραση της ΕΚΕ εξετάζεται βάσει έξι δεικτών ανταγωνιστικότητας οι οποίοι είναι: δομή κόστους, απόδοση ανθρωπίνων πόρων, πελατοκεντρική προσέγγιση, καινοτομία, διαχείριση φήμης και κινδύνου και τέλος, οικονομική αποδοτικότητα.

Και έπεται συνέχεια…

Τα οφέλη της ΕΚΕ θα αναλυθούν περεταίρω σε επόμενα άρθρα, όπου θα αναλυθούν σταδιακά η συνεισφορά της ΕΚΕ στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, η σημασία των στρατηγικών συνεργασιών, τα πρότυπα και οι πιστοποιήσεις, η διαχείριση πρακτικών και έργων, καλές πρακτικές ΕΚΕ και τέλος η ΕΚΕ στο ελληνικό περιβάλλον.

Πηγές:

1. European Commission (2001), “Promoting a European Framework for Corporate Social Responsibility”, Green Paper and COM 366, Brussels
2. Francis, A. (1989), “The concept of Competitiveness, in: Francis, A. and P. Tharakan (eds.), The Competitiveness of European Industry, London, Routledge
3. Jenkins, H. (2006), “Small Business Champions for Corporate Social Responsibility”, Journal of Business Ethics 67, 241-256
4. European Commission (2008), “European Competitiveness report 2008” Online at www.europa.eu
5. European Commission (2011) Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. A renewed EU strategy 2011-14 for Corporate Social Responsibility.  COM681, Brussels